چهارشنبه ۷ خرداد ۱۳۹۹
خانه / اخبار / گزارش و گفت‌وگو / معادن کوچک سرب و روی با پتانسیل حفظ امنیت داخلی و عدم اجازه ورود مواد معدنی خارج از کشور می‌تواند جزو اولویت‌ها قرار بگیرد
گفت و گوی ماهنامه توسعه معادن با مهندس علی سه دهی شرکت کانی فراوران تهران

معادن کوچک سرب و روی با پتانسیل حفظ امنیت داخلی و عدم اجازه ورود مواد معدنی خارج از کشور می‌تواند جزو اولویت‌ها قرار بگیرد

در روزهای ۲۹ تا ۱ بهمن نمایشگاه فلزات غیر آهنی در هتل المپیک تهران برگزار خواهد شد ” ماهنامه توسعه معادن” با مهندس علی سه دهی رییس هیئت‌مدیره انجمن صنفی معدنکاران سرب و روی ایران پیرامون این همایش و نمایشگاه و مسائل مرتبط با فلزات غیر آهنی گفت‌وگویی داشتیم که در ادامه مطالعه می‌کنید.

لطفا جهت آشنایی خوانندگان خودتان را معرفی نمایید.
علی سه دهی هستم از دوره دانشجویی تاکنون که نزدیک بازنشستگی من می‌باشد در حوزه معدن و معدنکاری فعالیت دارم. عمده کار تخصصی من در این حوزه هم درزمینه سرب و روی و فراوری آن‌ها بوده است.
در ابتدا کار خود را با جهاد دانشگاهی شروع کردم. مدتی در کارهای فنی و مدیریت شرکت‌های دولتی بودم تا حدود ۲۵ سال پیش که شرکت کانی فراوران تهران را به همراه دکتر کلینی و مرحوم مهندس پورصالح تاسیس کردیم و موفق شده‌ایم به همراه این دو بزرگوار یک برندی در عرصه سرب و روی ایجاد کنیم و شرکت کانی فراوران تهران اکنون یکی از برندهای معتبر سرب و روی درزمینه‌های اکتشاف، استخراج، فراوری و حتی قیمت‌گذاری مواد معدنی و کنسانتره است.
در راستای همین کارها به همراه تعدادی از همکاران در سال‌های گذشته با هماهنگی تعدادی دیگر از معدنکاران انجمن صنفی معدنکاران سرب و روی ایران را زیر نظر وزارت کار و امور اجتماعی تاسیس نمودیم و این انجمن اولین تشکل معدنی و رسمی سرب و روی کشور بوده و درگذشته و حتی اکنون چنین تشکلی نداشته‌ایم.
در شرکت کانی فناوران کار تولیدی خود را داشته و در انجمن معدنکاران هم به این فکر هستیم که معدنکاری سرب و روی را در کشور توسعه داده تا از واردات این محصول به کشور بی‌نیاز شویم.


جایگاه فلزات غیر آهنی در کشور را بیان نمایید و چشم‌انداز آن را چگونه ارزیابی می‌نمایید؟ شاخص‌های ایران ازنظر وجود معادن فلزی غیر آهنی را بیان نمایید؟


فلزات غیر آهنی در دنیا استراتژیک هستند واصلی‌ترین این فلزات طلا و آنتیموان هستند.
خوشبختانه انواع فلزات غیر آهنی در کشور موجود است و ایران یکی از پدیده‌های معدنی دنیا به شمار می‌رود. اگر ده نقطه ویژه معدنی را در دنیا معرفی کنیم که دارای معادن متنوع با حجم مواد بالا باشد یکی از آن‌ها ایران است. خوشبختانه فلزات غیر آهنی در کشور فراوان یافت می‌شود.
در دنیا فلزات غیر آهنی در برخی موارد حتی دولت‌ها را تغییر می‌دهد؛ یعنی در شیلی، تغییر وضعیت مس باعث می‌شود دولتی سرنگون‌شده یا سرکار بیاید.
مس در راس فلزات غیر آهنی در ایران قرار دارد و موقعیت و جایگاه خوبی دارد. همچنین ظرفیت این فلز در کشور بالا است. در مجموعه کانی فراوران همان‌طور که ذکر شد تخصص اولیه‌اش سرب و روی است ولی وارد معدنکاری در مس نیز شده‌ایم و تعدادی معدن مس را در کشور با برخی شرکت‌های دیگر مثل زمین کاوان سرمایه‌گذاری کردیم و به‌زودی به بهره‌برداری می‌رسد و تعدادی نیز در حال تولید کنسانتره مس هستند.
چشم‌انداز فلزات غیر آهنی در دنیا بسیار روشن است اما شاید طیف فلزاتی مثل کرومیت خیلی خوب نباشد ولی فلزاتی مثل مس چشم‌انداز بسیار روشنی دارند.
یکی از مهم‌ترین تشکل‌های فعال در فلزات غیر آهنی در عرصه مس است. البته بحث‌هایی در مورد ایجاد تشکل‌هایی در مورد آنتیموان و حتی طلا شده است اما هنوز تشکل رسمی ثبت‌شده‌ای موجود نیست.
داشتن توان و دسترسی به فلزات غیر آهنی در دنیا یک قدرت استراتژیک ایجاد کرده است و به لطف خدا ما در کشور این قدرت بالقوه راداریم و امیدوارم در آینده مدیریت کشور بتواند از این توان برای تقویت قدرت خود به‌خوبی استفاده کند.
مثال دیگری که از فلزات غیر آهنی می‌توان نام برد کبالت است که شاید قبل از آلومینیوم و حتی روی در ایران شناخته‌شده بود و مثال آن کاشی‌های مسجد امام اصفهان است که پس از چندین قرن متوجه شدند ثبات رنگی بسیار خوبی دارند و پس از بررسی معلوم شد که علت آن کبالت بوده است و این‌که ایرانی‌ها حدود هزار سال پیش کبالت را کشف کرده‌اند و البته بنده اطلاع زیادی راجع به معادن آن ندارم.


شما تصمیم دارید تا دومین همایش و نمایشگاه فلزات غیر آهنی را برگزار نمایید می‌توانید اهداف خود را از این رویداد بیان نمایید؟


واقعیت این است که سرب و روی به‌تنهایی آن‌قدر پتانسیل نداشت که نمایشگاه اختصاصی سرب و روی برگزار کنیم شاید با تقویت این مواد معدنی در آینده بتوانیم همایش سرب و روی را که معتقدم این ظرفیت را دارد برگزار نماییم.
دومین مورد این است که سرب و روی در خیلی موارد اشتراکات بسیاری با مس دارد و مس یک فلز غیر آهنی فعال‌تر است.
می‌دانیم که سرب و روی در دنیا در دسته nonferrous metals اصطلاحا یک دسته ویژه است یعنی در دنیا هم بحث فلزات غیر آهنی مطرح است در چین شرکت بزرگ معدنی این کشور به دو بخش فلزی و غیرفلزی تقسیم‌شده است.
در ایران هم‌زمانی که وزارت صنایع و معادن بود یک معاونت فلزات غیر آهنی وجود داشت و من این‌گونه می‌گویم که فلزات غیر آهنی خود یک فرهنگ است و این فرهنگ از معادن و اطلاعات اجرایی آن به‌دست‌آمده است.
وقتی دیدیم که نمی‌توان تنها در حیطه سرب و روی فعالت نماییم با فلزاتی که می‌شناختیم ارتباط برقرار کردیم و از آن‌ها درخواست کردیم با شرکت رستاک پادویژن مجری نمایشگاه همکاری لازم را داشته باشند.
من معتقدم باید در این نمایشگاه فلزات مهجورتر نظیر کبالت و لیتیوم البته اگر معادن آن‌ها وجود داشته باشد را نیز در نظر بگیریم و با آن‌ها همکاری نماییم. حتی مواد رادیواکتیو هم می‌توان شامل فلزات غیر آهنی کرد و این فلزات در فراوری و فلوتاسیون بسیار شبیه دیگر فلزات غیر آهنی نظیر سرب و روی هستند.
ایران رتبه چهارم تولید ماده معدنی سرب و روی را در آسیا پس از چین، قزاقستان و هند دارد. همچنین ششمین کشور تولیدکننده شمش روی و پنجمین کشور تولیدکننده شمش سرب در آسیاست. باوجودآنکه بیش از ۹ درصد ذخایر خاک سرب و روی کل جهان در ایران قرار دارد، سهم تولید و صادرات کشور حدود یک درصد کل تولیدات و صادرات جهانی است. هم‌اکنون در کشور ۲۲۰ هزار تن شمش روی در کارخانه‌های بزرگ و کوچک تولید می‌شود. البته باید این نکته را هم متذکر شد که به علت تحریم‌ها، تجار و تولیدکنندگان ایرانی احتیاط‌هایی را رعایت می‌کنند و بعضاً آمار و ارقام تولیدات کشور بیشتر از ارقام رسمی آن است از طرفی مساحت ایران یک‌صدم دنیا است و حدود ۳ درصد معادن دنیا متعلق به ایران است پس ۳ برابر دنیا ثروت داریم و ذکر این نکته لازم است که این آمار جدای از نفت و گاز است.
محور این رویداد و بخصوص همایش چیست؟ آیا کارگاه‌های آموزشی برگزار می‌شود؟ آیا همایش سخنرانی محور است یا مقالات ارایه می‌شود و توسط چه افرادی کارگاه‌ها و مقالات ارایه می‌شود؟
با دوستان در انجمن کارفرمایی سرب و روی و شرکت رستاک پادویژن هماهنگ کردیم تا درزمینه دستاوردهای علمی و حتی صنفی گروه‌های فلزات غیر آهنی و شرکت‌های فعال در این عرصه در همایش و نمایشگاه تبادل اطلاعات داشته باشیم.
این نمایشگاه صرفا یک نمایشگاه تجاری و بازرگانی برای ما نیست و هدف ما بیشتر این است که آورده‌های علمی، اجتماعی و صنفی را با یکدیگر تبادل کنیم. برای نمونه انجمن مس پس از برگزاری اولین نمایشگاه سرب و روی و در پی تبادل اطلاعات با ما تشکیل شد. پس یکی از دستاوردهای اولین نمایشگاه می‌توان آن را نامید. امید است تا بعد از همایش و نمایشگاه دوم فلزات غیر آهنی شاهد ظهور تشکل‌هایی در کرومیت، مولیبدن، طلا و غیره باشیم و ما هم به آن‌ها کمک نماییم تا انجمن آن‌ها تشکیل شود.
البته یکسری مباحث دیگری نظیر استفاده از فناوری‌های نوین، روش‌های اکتشاف نیز در کارگاه‌های آموزشی برگزار می‌شود، حتی تبادل تجاری جهت بالا بردن فروش و اینکه چگونه بتوانیم با کشورهای دیگر در این زمینه‌ها همکاری داشته باشیم نیز خواهد بود.

بیشتر به مسایل فنی پرداخته می‌شود یا به مسایل مدیریتی نیز پرداخته خواهد شد؟


عمده کارگاه‌های آموزشی فنی است. اینجا باید از مرحوم پورصالح از موسسان انجمن یاد کنم که از همان ابتدا ایشان و دیگر دوستان تاکید داشتند که به مسایل فنی بیشتر از مسایل مدیریتی پرداخته شود. برای نمونه در معدن مهدی‌آباد به تهیه و تولید مواد معدنی ایران گفتیم که در مورد روش استخراج و کارکردن در معدن مهدی‌آباد پیشنهاد و نظر داریم البته مسایلی پیش آمد و نشد.
یکی از کارها و پیشنهادات دیگر که به وزارت صمت و شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران دادیم که خوشه‌های سرب و روی کشور را فعال کند اگر این کار انجام شود شاید به ما سود خاصی نرسد اما می‌تواند کشور را از واردات مواد معدنی بی‌نیاز و تضمین کند.
در بحث احیا معادن کوچک‌مقیاس هم با دکتر عظیمی مسئول این پروژه در شرکت تهیه و تولید مواد معدنی صحبت کردیم که در فراوری سرب و روی و مس که تخصص ما می‌باشد همکاری داشته باشیم ما یک کارخانه سیار فراوری داریم (همان‌طور که در شماره‌های پیشین ماهنامه توسعه معادن به آن پرداخته‌شده است) که می‌توانیم در هر نقطه کشور با حمایت این شرکت و صندوق بیمه در آن محل بگذاریم و معتقدم که این مورد عامل توسعه علمی و فنی است و صرفا توسعه بازرگانی نیست.


در بخش‌هایی نظیر قطعه سازان، پیمانکاران، مشاوران معدنی تا جایی که من می‌دانم هیچ تشکلی وجود ندارد ولی شاهدیم که تشکل‌ها و انجمن‌های مختلفی در صنعت نفت وجود دارد، چرا چنین تشکل‌هایی در معادن و صنایع معدنی وجود ندارد؟


بخش معدن ما به گستردگی نفت نیست و حتی در عرصه آهن هم که شرایط بهتری دارند امکان فعالیت ضعیف است ولی می‌توان در ماشین‌آلات و پیمانکاران چنین اتحادیه‌ای تاسیس کرد و شاید پیشنهادت خوبی در این نمایشگاه برسد و بتوانیم به آن بپردازیم.
در پایان اگر موضوعی در سوالات بدان پرداخته نشد و تمایل دارید تا راجع به آن صحبت شود را بیان نمایید.
در بحث معادن کوچک‌مقیاس فلزات غیر آهنی بیشترین تعداد معادن متعلق به سرب و روی است معادن مس گسترده و عموما دولتی هستند البته معادن کوچک‌مقیاس مس اگر عیارش پایین باشد صرفه اقتصادی ندارد اما معادن کوچک سرب و روی در نقاط مختلف کشور با عیارهای قابل‌قبول وجود دارد و اگر بتوانیم در این نمایشگاه این بحث را مطرح کنیم تا واحد احیای معادن کوچک‌مقیاس یک باکسی تحت عنوان سرب و روی بگذارد و به آن نگاه جدا داشته باشد.
در هر معدن باید ارزش‌افزوده را ببینیم من نمی‌گویم معادن کانی‌های غیرفلزی بد است اما ارزش‌افزوده خیلی بالایی ندارند با یک جابجایی سودش صفر می‌شود اما سرب و روی جزو آن‌هایی است که با جابجایی و فراوری خیلی تغییر پیدا می‌کند و معادن کوچک زیادی هم در کشور وجود دارد و من وقتی در کشور پراکندگی معادن سرب و روی را می‌بینم فکر می‌کنم که با تقویت آن‌ها می‌توان به تقویت حکومت مرکزی کمک کرد.
این معادن هم ازنظر استراتژی مواد معدنی، هم حکومتی و امنیت داخلی قابل‌بررسی است معادن کوچک سرب و روی با پتانسیل حفظ امنیت داخلی و عدم اجازه ورود مواد معدنی خارج از کشور می‌تواند جز اولویت‌ها قرار بگیرد.
نکته دیگری که باید به آن اشاره شود بیش از ۵۰ درصد خاک روی در زنجان از ترکیه می‌آید و این شمش درنهایت دوباره به ترکیه بازمی‌گردد. مجوز خیلی از آن‌ها به این‌گونه است که شمش باید به کشور مقصد منتقل شود ترک‌ها خودشان بهترین سازنده تجهیزات هستند و دانش فنی بالاتری از ما دارند و ما در این عرصه چیزی نداریم که به آن‌ها بدهیم و عملا آن‌ها از انرژی ارزان کشور استفاده می‌کنند و اگر ما بتوانیم مواد اولیه را خود تهیه کنیم ارزش‌افزوده بسیار بیشتری دارد.
در حال حاضر ما فقط انرژی ارزان صادر می‌کنیم البته برخی دولت‌ها در جهان باهدف اشتغال‌زایی و با برنامه‌ریزی دقیق از صنایع حمایت می‌کنند، البته خیلی حساب‌شده و محدود باهدف اشتغال‌زایی.
نکته آخر محیط‌زیست است اکثر افراد فکر می‌کنند که سرب عنصری سمی است و به همین دلیل محیط‌زیست به معادن مجوز نمی‌دهد اما سربی که از اکسیژن و گوگرد جداشده است و تمایل دارد به حالت اولیه بازگردد سمی است و می‌خواهد اکسیژن خون را بگیرد اما سرب معادن همراه با اکسیژن و گوگرد است لذا معادن سرب و روی مانند معادن دیگر گردوخاک دارد و به علت معدن بودن خطری ندارد.
دو ماده ضدعفونی‌کننده چشم در طب سنتی سرمه و توتیا از سرب و روی گرفته می‌شوند پس سرب و روی نه‌تنها مخالف محیط‌زیست نیست بلکه دوست آن می‌باشد و اگر هم می‌گویید مضر است؛ اجازه بدهید تا ما از طبیعت دورش کنیم!
با تشکر از وقتی‌که به ماهنامه توسعه معادن دادید.

جهت دانلود فایل pdf اینجا کلیک نمایید

حتما ببینید

سهمیه سنگ آهن به فولادسازان براساس ظرفیت تولید

مدیرعامل فولاد مبارکه گفت: فولاد مبارکه و سایر فولادسازهای کشور با توجه به ظرفیت خطوط …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *