یکشنبه ۱۷ آذر ۱۳۹۸
خانه / محتوی اختصاصی ماهنامه توسعه معادن / یادداشت اختصاصی ماهنامه توسعه معادن / نگاهی به توانمندی بخش معدن در مدیریت بحران مخاطرات کشور
مجتبی بصیری کارشناس ارشد تکتونیک مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی؛ بخش زلزله‌شناسی مهندسی و خطرپذیری

نگاهی به توانمندی بخش معدن در مدیریت بحران مخاطرات کشور

مجتبی بصیری
کارشناس ارشد تکتونیک
مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی؛ بخش زلزله‌شناسی مهندسی و خطرپذیری

واپسین دقایق روز ۲۵ شهریور ۱۳۵۷ بود که زمین‌لرزه‌ای با بزرگی ۷.۴ غروب غم باری را برای شهر طبس و پیرامون آن رقم زد. حدود بیست هزار نفر کشته شده بودند، راه‌های ارتباطی طبس با دنیای بیرون قطع شده و شب سختی در انتظار بازماندگانی بود که زیر آوار مانده بودند. در این میان معدن زغال‌سنگ ناجی مردم شد. مدیران بازنشسته طبس می‌گویند که یک مهندس معدن به نام امینی، اولین خبر وقوع زلزله طبس را به شهرهای دور و نزدیک رسانده است. امینی که در معدن زغال‌سنگ واقع در ۸۰ کیلومتری طبس مشغول به کار بوده، بعد از وقوع زلزله تمام ماشین‌های مستقر در معدن را برای کمک‌رسانی به طبس می‌فرستد. وی کارگران بومی را مرخص و غیربومی‌ها را برای کمک به منطقه اعزام کرده و به پمپ‌بنزین‌های جاده‌های منتهی به طبس هم تاکید می‌کند که فقط به‌اندازه رفت و برگشت تا طبس بنزین بفروشند. همچنین از رانندگان عبوری در جاده‌ها می‌خواهد که خبر زلزله طبس را به سایر شهرها رسانده و تقاضای کمک کنند.
شروع سال ۱۳۹۸ نیز همراه شد با سیل کم سابقه‌ای که استان‌های زیادی را تحت تأثیر قرار داد. در این حادثه شرکت‌های صنعتی و معدنی بزرگ کشور از جمله شرکت فولاد مبارکه اصفهان، شرکت معدنی گل‌گهر، چادرملو، شرکت ملی صنایع مس ایران و چندین مجموعه صنعتی و معدنی دیگر، افزون بر اختصاص کمک ۱۰۰ میلیارد تومانی برای کمک به سیل-زدگان، تجهیزات و ماشین‌آلات مورد نیاز را به مناطق سیل‌زده ارسال نمودند.
به دنبال این بارندگی‌ها در استان مازندران و قطع جاده‌های ارتباطی محور سوادکوه، پرسنل شرکت زغال‌سنگ البرز مرکزی به سرعت در گروه‌های مختلف همراه با تجهیزات و ماشین‌آلات مورد نیاز به منطقه اعزام شدند. حضور این شرکت معدنی موجب بازسازی یک پل روستایی، بازگشایی جاده‌های دسترسی و برقراری شبکه فاضلاب شیرگاه در شهرستان سوادکوه، بازگشایی جاده آزاد مهر به آلاشت که پیش‌تر در اثر رانش زمین مسدود شده بود و همچنین نجات سرنشینان چندین خودرو گرفتار در سیل گردید. در آذربایجان شرقی نیز به دنبال بارندگی‌های شدید و اعلام خطر وقوع سیل، مجتمع مس سونگون با اعزام تجهیزات و ماشین‌آلات لازم، اقدام به لایروبی رودخانه‌های فصلی نموده و به این ترتیب به کمک ستاد مدیریت بحران شهرستان ورزقان شتافت. در سیل‌ استان‌های لرستان و خوزستان نیز شرکت‌های بزرگ و کوچک معدنی نقش زیادی در کمک‌رسانی و جبران خسارات داشتند.
زلزله و سیل دو مورد از مخاطرات طبیعی است که تهدیدی جدی در کشورمان به شمار می‌آید. قرارگیری ایران بر روی کمربند لرزه‌خیز آلپ- هیمالیا موجب بالا بودن احتمال وقوع زلزله‌های بزرگ و تغییرات اقلیمی موجب بالا بودن خطر رویداد سیل می‌باشد.
با رویداد حادثه‌ای مثل زلزله، بسیاری از زیرساخت‌های اصلی منطقه از قبیل راه‌های دسترسی از بین می‌رود. همین مسئله موجب می‌شود تا ارسال ماشین‌آلات لازم جهت آواربرداری و کمک‌رسانی به منطقه با یک تأخیر زمانی قابل‌توجه روبرو گردد. از سوی دیگر زمان طلایی برای امدادرسانی از همان لحظه وقوع حادثه شروع شده و هر چه که این زمان به طول انجامد، امکان نجات زنده افراد کاهش می‌یابد.
حال تصور کنید در چند کیلومتری منطقه حادثه‌دیده، معدنی هرچند کوچک با امکاناتی نظیر بیل مکانیکی، لودر و کامیون وجود داشته باشد. این معدن می‌تواند تجهیزات خود را به سرعت به منطقه اعزام کرده و در صورت نیاز اقدام به احداث راه-های موقت و اضطراری نموده و به این ترتیب مشابه آنچه در زلزله طبس رخ داد، تبدیل به فرشته نجات بازماندگان گردد.
در این خصوص شاید بتوان از مجموعه‌های بزرگ معدنی انتظار ورود به ماجرا داشت چراکه این مجموعه‌ها از پشتوانه‌های مالی و اقتصادی قوی برخوردار هستند. ولی در مورد معادن کوچک و بخش خصوصی باید به این نکته توجه داشت که این معادن ممکن است تجهیزات و ماشین‌آلات خود را به‌سختی و با وام‌های مختلف خریداری کرده و نگرانی‌هایی بابت آسیب‌دیدگی یا از دست رفتن آن‌ها در جریان کمک‌رسانی داشته باشند.
هر چند که به‌طور قطع همانند آنچه در گذشته شاهد بودیم، حس انسان‌دوستی موجب می‌شود تا مجموعه‌های کوچک معدنی هم برای کمک‌رسانی وارد عمل شوند، ولی بهتر است تا تفاهم‌نامه یا قانونی بین نهادهای مسئول در بخش معدن با سازمان مدیریت بحران کشور وضع گردد تا به موجب آن خساراتی که مجموعه‌های خصوصی و کوچک معدنی در هنگام کمک‌رسانی متحمل می‌شوند، قابل جبران باشد.
از سوی دیگر با توجه به بالا بودن درصد وقوع مخاطرات طبیعی در کشور، پیشنهاد می‌شود تا از طریق انجام آموزش‌های لازم، سطح آگاهی و آمادگی پرسنل شاغل در معادن نسبت به مخاطرات طبیعی بالا برده شود. بدیهی است که در این خصوص می‌توان از توانمندی‌های سازمان نظام‌مهندسی معدن در استان‌های مختلف کشور بهره گرفت.
منابع:
پایگاه خبری روزنامه اعتماد، کد خبر: ۱۰۹۹۷۰، تاریخ: ۲۵/۶/۱۳۹۷، عنوان: ط مثل طبس
پایگاه خبری عصر معدن، کد خبر: ۵۸۶۰، تاریخ: ۱۸/۱/۱۳۹۸، عنوان: کمک ۱۰۰ میلیارد تومانی بزرگان معدنی به سیل-زدگان
روزنامه روزگار معدن، شماره ۱۳۷، تاریخ: ۱۷/۱/۱۳۹۸، عنوان خبر: معدنی‌ها به کمک سیل‌زدگان شتافتند

دانلود فایل pdf این متن کلیک نمایید

حتما ببینید

رنجنامه ای از معدن و چند از هزاران درد بخش معدن خدمت اعضای محترم شورای عالی معادن کشور

رویین رییس خانه معدن هرمزگان اعوذ بالله من الشیطان الرجیم. بسم الله الرحمن الرحیم امام …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *